या देवी सर्वभूतेषु (तन्त्रोक्त देवीसूक्त) · Ya Devi Sarvabhuteshu (Tantrokta Devi Suktam)
दुर्गा सप्तशती से देवताओं की देवी-स्तुति, जिसमें उन्हें सब प्राणियों में बुद्धि, निद्रा, क्षुधा, शक्ति, शांति, श्रद्धा, माता आदि रूपों में स्थित देवी के रूप में नमस्कार किया गया है।
नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः ।namo devyai mahadevyai shivayai satatam namah |नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः प्रणताः स्म ताम् ॥namah prakrityai bhadrayai niyatah pranatah sma tam ||
namo devyai mahādevyai śivāyai satataṃ namaḥ । namaḥ prakṛtyai bhadrāyai niyatāḥ praṇatāḥ sma tām ॥
देवी को, महादेवी को, शिवा (कल्याणकारी) को सदा नमस्कार; प्रकृति को, भद्रा को नमस्कार; हम नियमपूर्वक उन्हें प्रणाम करते हैं।
Salutation to the Devi, to the great Devi, to the auspicious one, always salutation; salutation to Prakriti, to the gracious one: with restraint we bow to her.
रौद्रायै नमो नित्यायै गौर्यै धात्र्यै नमो नमः ।रौद्रायै नमो नित्यायै गौर्यै धात्र्यै नमो नमः ।raudrayai namo nityayai gauryai dhatryai namo namah |ज्योत्स्नायै चेन्दुरूपिण्यै सुखायै सततं नमः ॥ज्योत्स्नायै चेन्दु रूपिण्यै सुखायै सततं नमः ॥jyotsnayai chendu rupinyai sukhayai satatam namah ||
raudrāyai namo nityāyai gauryai dhātryai namo namaḥ । jyotsnāyai cendurūpiṇyai sukhāyai satataṃ namaḥ ॥
रौद्रा को, नित्या को, गौरी को, धात्री को बार-बार नमस्कार; ज्योत्स्ना (चाँदनी) को, चंद्ररूपिणी को, सुखस्वरूपा को सदा नमस्कार।
Salutation to the fierce one, to the eternal one, to Gauri, to the sustainer, again and again; always salutation to her who is moonlight, who has the form of the moon, who is happiness.
कल्याण्यै प्रणतां वृद्ध्यै सिद्ध्यै कुर्मो नमो नमः ।kalyanyai pranatam vriddhyai siddhyai kurmo namo namah |नैर्ऋत्यै भूभृतां लक्ष्म्यै शर्वाण्यै ते नमो नमः ॥nairrityai bhubhritam lakshmyai sharvanyai te namo namah ||
kalyāṇyai praṇatāṃ vṛddhyai siddhyai kurmo namo namaḥ । nair:ṛtyai bhūbhṛtāṃ lakṣmyai śarvāṇyai te namo namaḥ ॥
शरणागतों के लिए कल्याण, वृद्धि और सिद्धि रूप देवी को हम बार-बार नमस्कार करते हैं; नैर्ऋती को, राजाओं की लक्ष्मी को, शर्वाणी को, तुम्हें बार-बार नमस्कार।
We bow again and again to her who is welfare, growth and success for those who bow to her; to Nairriti, to the prosperity of kings, to Sharvani, salutation to you again and again.
दुर्गायै दुर्गपारायै सारायै सर्वकारिण्यै ।दुर्गायै दुर्ग पारायै सारायै सर्व कारिण्यै ।durgayai durga parayai sarayai sarva karinyai |ख्यात्यै तथैव कृष्णायै धूम्रायै सततं नमः ॥ख्यात्यै तथैव कृष्णायै धूम्रायै सततं नमः ॥khyatyai tathaiva krishnayai dhumrayai satatam namah ||
durgāyai durgapārāyai sārāyai sarvakāriṇyai । khyātyai tathaiva kṛṣṇāyai dhūmrāyai satataṃ namaḥ ॥
दुर्गा को, जो कठिनाइयों से पार ले जाती हैं, सार-स्वरूपा को, सब कुछ करने वाली को; ख्याति को, कृष्णा (श्यामवर्णा) को और धूम्रा को सदा नमस्कार।
Always salutation to Durga, who carries one across difficulty, the essence, the doer of all; to Khyati (fame), to Krishna (the dark one), to Dhumra (the smoky one).
अतिसौम्यातिरौद्रायै नतास्तस्यै नमो नमः ।अति सौम्याति रौद्रायै नतास् तस्यै नमो नमः ।ati saumyati raudrayai natas tasyai namo namah |नमो जगत्प्रतिष्ठायै देव्यै कृत्यै नमो नमः ॥नमो जगत् प्रतिष्ठायै देव्यै कृत्यै नमो नमः ॥namo jagat pratishthayai devyai krityai namo namah ||
atisaumyātiraudrāyai natāstasyai namo namaḥ । namo jagatpratiṣṭhāyai devyai kṛtyai namo namaḥ ॥
जो अत्यंत सौम्य भी हैं और अत्यंत रौद्र भी, उन्हें झुककर बार-बार नमस्कार; जगत की आधार देवी को, क्रिया-स्वरूपा को बार-बार नमस्कार।
Bowing low, we salute again and again her who is both most gentle and most fierce; salutation again and again to the Devi who is the foundation of the world, to her who is action.
या देवी सर्वभूतेषु विष्णुमायेति शब्दिता ।या देवी सर्व भूतेषु विष्णुमायेति शब्दिता ।ya devi sarva bhuteshu vishnumayeti shabdita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu viṣṇumāyeti śabditā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में विष्णुमाया कही जाती हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings is called Vishnumaya: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु चेतनेत्यभिधीयते ।या देवी सर्व भूतेषु चेतनेत्यभिधीयते ।ya devi sarva bhuteshu chetanetyabhidhiyate |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu cetanetyabhidhīyate । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में चेतना कहलाती हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings is called consciousness: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु बुद्धिरूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु बुद्धि रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu buddhi rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu buddhirūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में बुद्धि रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as intelligence: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु निद्रारूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु निद्रा रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu nidra rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu nidrārūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में निद्रा रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as sleep: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु क्षुधारूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु क्षुधा रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu kshudha rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu kṣudhārūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में क्षुधा (भूख) रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as hunger: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु छायारूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु छाया रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu chhaya rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu chāyārūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में छाया रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as shadow (reflection): salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु शक्ति रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu shakti rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu śaktirūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में शक्ति रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as power: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु तृष्णारूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु तृष्णा रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu trishna rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu tṛṣṇārūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में तृष्णा (प्यास, लालसा) रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as thirst (longing): salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु क्षान्तिरूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु क्षान्ति रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu kshanti rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu kṣāntirūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में क्षमा रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as forbearance: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु जातिरूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु जाति रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu jati rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu jātirūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में जाति (जन्म) रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as birth (kind): salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु लज्जारूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु लज्जा रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu lajja rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu lajjārūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में लज्जा रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as modesty: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु शान्तिरूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु शान्ति रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu shanti rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu śāntirūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में शांति रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as peace: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु श्रद्धारूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु श्रद्धा रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu shraddha rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu śraddhārūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में श्रद्धा रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as faith: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु कान्तिरूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु कान्ति रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu kanti rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu kāntirūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में कांति (सौंदर्य, तेज) रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as radiance: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु लक्ष्मीरूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु लक्ष्मी रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu lakshmi rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu lakṣmīrūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में लक्ष्मी (समृद्धि) रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as prosperity: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु वृत्तिरूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु वृत्ति रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu vritti rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu vṛttirūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में वृत्ति (आजीविका, क्रिया) रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as livelihood (activity): salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु स्मृतिरूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु स्मृति रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu smriti rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu smṛtirūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में स्मृति रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as memory: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु दयारूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु दया रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu daya rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu dayārūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में दया रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as compassion: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु तुष्टिरूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु तुष्टि रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu tushti rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu tuṣṭirūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में तुष्टि (संतोष) रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as contentment: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु मातृरूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु मातृ रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu matri rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu mātṛrūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में माता रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as mother: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
या देवी सर्वभूतेषु भ्रान्तिरूपेण संस्थिता ।या देवी सर्व भूतेषु भ्रान्ति रूपेण संस्थिता ।ya devi sarva bhuteshu bhranti rupena sansthita |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
yā devī sarvabhūteṣu bhrāntirūpeṇa saṃsthitā । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो देवी सब प्राणियों में भ्रांति रूप में स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To the Devi who in all beings abides as delusion: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
इन्द्रियाणामधिष्ठात्री भूतानां चाखिलेषु या ।इन्द्रियाणामधिष्ठात्री भूतानां चाखिलेषु या ।indriyanamadhishthatri bhutanam chakhileshu ya |भूतेषु सततं तस्यै व्याप्तिदेव्यै नमो नमः ॥भूतेषु सततं तस्यै व्याप्ति देव्यै नमो नमः ॥bhuteshu satatam tasyai vyapti devyai namo namah ||
indriyāṇāmadhiṣṭhātrī bhūtānāṃ cākhileṣu yā । bhūteṣu satataṃ tasyai vyāptidevyai namo namaḥ ॥
जो सब प्राणियों की इंद्रियों की अधिष्ठात्री हैं और सब भूतों में सदा व्याप्त हैं, उन व्याप्ति-देवी को बार-बार नमस्कार।
To her who presides over the senses of all beings, and who pervades all beings always, to the all-pervading Devi, salutation again and again.
चितिरूपेण या कृत्स्नमेतद्व्याप्य स्थिता जगत् ।चिति रूपेण या कृत्स्नमेतद् व्याप्य स्थिता जगत् ।chiti rupena ya kritsnametad vyapya sthita jagat |नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमस् तस्यै नमो नमः ॥namas tasyai namas tasyai namas tasyai namo namah ||
citirūpeṇa yā kṛtsnametadvyāpya sthitā jagat । namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ॥
जो चेतना रूप से इस संपूर्ण जगत को व्याप्त करके स्थित हैं, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, उन्हें नमस्कार, बार-बार नमस्कार।
To her who, as consciousness, pervades this whole world and abides in it: salutation to her, salutation to her, salutation to her, salutation again and again.
स्तुता सुरैः पूर्वमभीष्टसंश्रयात्तथा सुरेन्द्रेण दिनेषु सेविता ।स्तुता सुरैः पूर्वमभीष्ट संश्रयात् तथा सुरेन्द्रेण दिनेषु सेविता ।stuta suraih purvamabhishta sanshrayat tatha surendrena dineshu sevita |करोतु सा नः शुभहेतुरीश्वरी शुभानि भद्राण्यभिहन्तु चापदः ॥करोतु सा नः शुभ हेतुरीश्वरी शुभानि भद्राण्यभिहन्तु चापदः ॥karotu sa nah shubha heturishwari shubhani bhadranyabhihantu chapadah ||
stutā suraiḥ pūrvamabhīṣṭasaṃśrayāttathā surendreṇa dineṣu sevitā । karotu sā naḥ śubhaheturīśvarī śubhāni bhadrāṇyabhihantu cāpadaḥ ॥
पूर्वकाल में देवताओं ने अपनी अभीष्ट-सिद्धि के लिए जिनकी स्तुति की और देवराज इंद्र ने बहुत दिनों तक जिनकी सेवा की, वे कल्याण की कारण ईश्वरी हमारा शुभ और मंगल करें तथा हमारी आपदाओं का नाश करें।
Praised of old by the gods for the fulfilment of their wishes, and served day after day by the lord of the gods, may that Ishvari, the cause of all good, bring us good and blessings and destroy our misfortunes.
या साम्प्रतं चोद्धतदैत्यतापितैरस्माभिरीशा च सुरैर्नमस्यते ।या साम्प्रतं चोद्धत दैत्य तापितैरस्माभिरीशा च सुरैर् नमस्यते ।ya sampratam choddhata daitya tapitairasmabhirisha cha surair namasyate |या च स्मृता तत्क्षणमेव हन्ति नः सर्वापदो भक्तिविनम्रमूर्तिभिः ॥या च स्मृता तत्क्षणमेव हन्ति नः सर्वापदो भक्ति विनम्र मूर्तिभिः ॥ya cha smrita tatkshanameva hanti nah sarvapado bhakti vinamra murtibhih ||
yā sāmprataṃ coddhatadaityatāpitairasmābhirīśā ca surairnamasyate । yā ca smṛtā tatkṣaṇameva hanti naḥ sarvāpado bhaktivinamramūrtibhiḥ ॥
उद्दंड दैत्यों से सताए हुए हम देवता इस समय जिन ईश्वरी को नमस्कार करते हैं, और भक्ति से विनम्र होकर स्मरण किए जाने पर जो उसी क्षण सब आपदाओं का नाश कर देती हैं।
She whom we gods, tormented now by arrogant demons, salute as our sovereign, and who, remembered by those whose bodies are bowed in devotion, at that very moment destroys all their calamities.
इस पाठ के बारे में
यह स्तुति देवी माहात्म्य के पाँचवें अध्याय से है, मार्कण्डेय पुराण के वे सात सौ श्लोक जिनका पाठ दुर्गा सप्तशती के रूप में होता है। शुम्भ और निशुम्भ दैत्यों द्वारा स्वर्ग से निकाले गए देवता हिमालय जाकर देवी की स्तुति करते हैं, और ये श्लोक वही स्तुति हैं। पाँच आरंभिक नमस्कार-श्लोकों के बाद इसका सबसे प्रसिद्ध भाग आता है: इक्कीस श्लोक जो "या देवी सर्वभूतेषु" से आरंभ होते हैं और देवी को सब प्राणियों में विष्णुमाया, चेतना, बुद्धि, निद्रा, क्षुधा, शक्ति, शांति, श्रद्धा, दया, माता और भ्रांति तक के रूप में स्थित बताते हैं; हर श्लोक तीन बार "नमस्तस्यै" पर समाप्त होता है। अंत में देवी से, जिनकी पूर्वकाल में देवताओं और इंद्र ने स्तुति की थी, सब आपदाओं के नाश की प्रार्थना है। सप्तशती परंपरा में इसका पाठ अलग से भी तन्त्रोक्त देवीसूक्त के रूप में होता है, और नवरात्रि में यह विशेष रूप से लोकप्रिय है।
पाठ कैसे किया जाता है
इसका पाठ नवरात्रि में और शुक्रवार को, अलग से या दुर्गा सप्तशती पाठ के भाग के रूप में किया जाता है; बहुत से लोग केवल "या देवी" वाले श्लोक पढ़ते हैं। परंपराएँ भिन्न होती हैं।
कब पढ़ा जाता है
और पढ़ें: दुर्गा
और स्तोत्र
परिवर्तन सूची
- : प्रकाशित। पाठ स्वतंत्र स्रोतों से पंक्ति-दर-पंक्ति मिलाया गया (संपादकीय नीति देखें)।