Indra Krit Lakshmi Stotra · इन्द्रकृत लक्ष्मी स्तोत्र
Indra's hymn to Lakshmi from the Brahmavaivarta Purana, beginning "Om namah kamalavasinyai".
ॐ नमः कमलवासिन्यै नारायण्यै नमो नमः ।ॐ नमः कमल वासिन्यै नारायण्यै नमो नमः ।om namah kamala vasinyai narayanyai namo namah |कृष्णप्रियायै सारायै पद्मायै च नमो नमः ॥कृष्ण प्रियायै सारायै पद्मायै च नमो नमः ॥krishna priyayai sarayai padmayai cha namo namah ||
oṁ namaḥ kamalavāsinyai nārāyaṇyai namo namaḥ । kṛṣṇapriyāyai sārāyai padmāyai ca namo namaḥ ॥
ॐ, कमल में निवास करने वाली, नारायणी को बार-बार नमस्कार; कृष्ण की प्रिया, सबकी सार, पद्मा को बार-बार नमस्कार।
Om, salutations to her who dwells in the lotus, to Narayani, salutations again and again; to Krishna's beloved, the essence of all, to Padma, salutations again and again.
पद्मपत्रेक्षणायै च पद्मास्यायै नमो नमः ।पद्म पत्रेक्षणायै च पद्मास्यायै नमो नमः ।padma patrekshanayai cha padmasyayai namo namah |पद्मासनायै पद्मिन्यै वैष्णव्यै च नमो नमः ॥पद्मासनायै पद्मिन्यै वैष्णव्यै च नमो नमः ॥padmasanayai padminyai vaishnavyai cha namo namah ||
padmapatrekṣaṇāyai ca padmāsyāyai namo namaḥ । padmāsanāyai padminyai vaiṣṇavyai ca namo namaḥ ॥
कमल-पत्र जैसे नेत्रों वाली, कमल-मुखी को नमस्कार; कमल पर विराजमान, पद्मिनी, वैष्णवी को बार-बार नमस्कार।
To her with eyes like lotus petals, to the lotus-faced one, salutations; to her seated on the lotus, to Padmini, to Vaishnavi, salutations again and again.
सर्वसम्पत्स्वरूपायै सर्वदात्र्यै नमो नमः ।सर्व सम्पत् स्वरूपायै सर्व दात्र्यै नमो नमः ।sarva sampat swarupayai sarva datryai namo namah |सुखदायै मोक्षदायै सिद्धिदायै नमो नमः ॥सुख दायै मोक्ष दायै सिद्धि दायै नमो नमः ॥sukha dayai moksha dayai siddhi dayai namo namah ||
sarvasampatsvarūpāyai sarvadātryai namo namaḥ । sukhadāyai mokṣadāyai siddhidāyai namo namaḥ ॥
समस्त संपत्ति-स्वरूपा, सब कुछ देने वाली को नमस्कार; सुख देने वाली, मोक्ष देने वाली, सिद्धि देने वाली को बार-बार नमस्कार।
To her who is all wealth in form, the giver of all, salutations; to the giver of happiness, of liberation, of success, salutations again and again.
हरिभक्तिप्रदात्र्यै च हर्षदात्र्यै नमो नमः ।हरि भक्ति प्रदात्र्यै च हर्ष दात्र्यै नमो नमः ।hari bhakti pradatryai cha harsha datryai namo namah |कृष्णवक्षःस्थितायै च कृष्णेशायै नमो नमः ॥कृष्ण वक्षः स्थितायै च कृष्णेशायै नमो नमः ॥krishna vakshah sthitayai cha krishneshayai namo namah ||
haribhaktipradātryai ca harṣadātryai namo namaḥ । kṛṣṇavakṣaḥsthitāyai ca kṛṣṇeśāyai namo namaḥ ॥
हरिभक्ति देने वाली, हर्ष देने वाली को नमस्कार; कृष्ण के वक्षःस्थल पर विराजमान, कृष्ण की स्वामिनी को बार-बार नमस्कार।
To her who grants devotion to Hari and gives joy, salutations; to her who rests on Krishna's chest, to Krishna's queen, salutations again and again.
कृष्णशोभास्वरूपायै रत्नपद्मे च शोभने ।कृष्ण शोभा स्वरूपायै रत्न पद्मे च शोभने ।krishna shobha swarupayai ratna padme cha shobhane |सम्पत्त्यधिष्ठातृदेव्यै महादेव्यै नमो नमः ॥सम्पत्त्यधिष्ठातृ देव्यै महादेव्यै नमो नमः ॥sampattyadhishthatri devyai mahadevyai namo namah ||
kṛṣṇaśobhāsvarūpāyai ratnapadme ca śobhane । sampattyadhiṣṭhātṛdevyai mahādevyai namo namaḥ ॥
कृष्ण की शोभा-स्वरूपा, रत्नों के कमल पर शोभा पाने वाली; संपत्ति की अधिष्ठात्री देवी, महादेवी को बार-बार नमस्कार।
To her who is Krishna's beauty in form, radiant one on the jewelled lotus; to the presiding goddess of wealth, the great goddess, salutations again and again.
सस्याधिष्ठातृदेव्यै च सस्यलक्ष्म्यै नमो नमः ।सस्याधिष्ठातृ देव्यै च सस्य लक्ष्म्यै नमो नमः ।sasyadhishthatri devyai cha sasya lakshmyai namo namah |नमो बुद्धिस्वरूपायै बुद्धिदायै नमो नमः ॥नमो बुद्धि स्वरूपायै बुद्धि दायै नमो नमः ॥namo buddhi swarupayai buddhi dayai namo namah ||
sasyādhiṣṭhātṛdevyai ca sasyalakṣmyai namo namaḥ । namo buddhisvarūpāyai buddhidāyai namo namaḥ ॥
फसलों की अधिष्ठात्री देवी, सस्य-लक्ष्मी को नमस्कार; बुद्धि-स्वरूपा, बुद्धि देने वाली को बार-बार नमस्कार।
To the presiding goddess of crops, to Lakshmi of the harvest, salutations; salutations to her who is intelligence itself, to the giver of intelligence, salutations again and again.
वैकुण्ठे च महालक्ष्मीर्लक्ष्मीः क्षीरोदसागरे ।वैकुण्ठे च महालक्ष्मीर् लक्ष्मीः क्षीरोद सागरे ।vaikunthe cha mahalakshmir lakshmih kshiroda sagare |स्वर्गलक्ष्मीरिन्द्रगेहे राजलक्ष्मीर्नृपालये ॥स्वर्ग लक्ष्मीरिन्द्र गेहे राज लक्ष्मीर् नृपालये ॥swarga lakshmirindra gehe raja lakshmir nripalaye ||
vaikuṇṭhe ca mahālakṣmīrlakṣmīḥ kṣīrodasāgare । svargalakṣmīrindragehe rājalakṣmīrnṛpālaye ॥
वैकुंठ में आप महालक्ष्मी हैं, क्षीरसागर में लक्ष्मी; इन्द्र के भवन में स्वर्गलक्ष्मी, राजा के महल में राजलक्ष्मी।
In Vaikuntha you are Mahalakshmi, in the ocean of milk Lakshmi; in Indra's palace Svarga-Lakshmi, in the king's palace Raja-Lakshmi.
गृहलक्ष्मीश्च गृहिणां गेहे च गृहदेवता ।गृह लक्ष्मीश्च गृहिणां गेहे च गृह देवता ।griha lakshmishcha grihinam gehe cha griha devata |सुरभी सा गवां माता दक्षिणा यज्ञकामिनी ॥सुरभी सा गवां माता दक्षिणा यज्ञ कामिनी ॥surabhi sa gavam mata dakshina yagya kamini ||
gṛhalakṣmīśca gṛhiṇāṃ gehe ca gṛhadevatā । surabhī sā gavāṃ mātā dakṣiṇā yajñakāminī ॥
गृहस्थों के घर में आप गृहलक्ष्मी और गृहदेवता हैं; आप गायों की माता सुरभि हैं, और यज्ञ की प्रिया दक्षिणा।
In the homes of householders you are Griha-Lakshmi, the deity of the house; you are Surabhi, mother of cows, and Dakshina, beloved of the sacrifice.
अदितिर्देवमाता त्वं कमला कमलालये ।अदितिर् देवमाता त्वं कमला कमलालये ।aditir devamata tvam kamala kamalalaye |स्वाहा त्वं च हविर्दाने कव्यदाने स्वधा स्मृता ॥स्वाहा त्वं च हविर् दाने कव्य दाने स्वधा स्मृता ॥swaha tvam cha havir dane kavya dane swadha smrita ||
aditirdevamātā tvaṃ kamalā kamalālaye । svāhā tvaṃ ca havirdāne kavyadāne svadhā smṛtā ॥
आप देवताओं की माता अदिति हैं, कमलालय में कमला; देवताओं को आहुति में आप स्वाहा हैं, और पितरों को अर्पण में स्वधा कहलाती हैं।
You are Aditi, mother of the gods, and Kamala in the lotus-home; you are Svaha in offerings to the gods, and are known as Svadha in offerings to the ancestors.
त्वं हि विष्णुस्वरूपा च सर्वाधारा वसुन्धरा ।त्वं हि विष्णु स्वरूपा च सर्वाधारा वसुन्धरा ।tvam hi vishnu swarupa cha sarvadhara vasundhara |शुद्धसत्त्वस्वरूपा त्वं नारायणपरायणा ॥शुद्ध सत्त्व स्वरूपा त्वं नारायण परायणा ॥shuddha sattva swarupa tvam narayana parayana ||
tvaṃ hi viṣṇusvarūpā ca sarvādhārā vasundharā । śuddhasattvasvarūpā tvaṃ nārāyaṇaparāyaṇā ॥
आप विष्णु-स्वरूपा हैं, सबका आधार, वसुंधरा; आप शुद्ध सत्त्व-स्वरूपा हैं, नारायण-परायणा।
You are of the very nature of Vishnu, the support of all, the earth; you are pure sattva, wholly devoted to Narayana.
क्रोधहिंसावर्जिता च वरदा च शुभानना ।क्रोध हिंसा वर्जिता च वरदा च शुभानना ।krodha hinsa varjita cha varada cha shubhanana |परमार्थप्रदा त्वं च हरिदास्यप्रदा परा ॥परमार्थ प्रदा त्वं च हरि दास्य प्रदा परा ॥paramartha prada tvam cha hari dasya prada para ||
krodhahiṃsāvarjitā ca varadā ca śubhānanā । paramārthapradā tvaṃ ca haridāsyapradā parā ॥
क्रोध और हिंसा से रहित, वर देने वाली, शुभ मुख वाली; आप परमार्थ देती हैं, और हरि की सेवा का परम भाव देती हैं।
Free of anger and violence, giver of boons, of auspicious face; you grant the highest goal, and the supreme gift of service to Hari.
यया विना जगत्सर्वं भस्मीभूतमसारकम् ।यया विना जगत् सर्वं भस्मीभूतमसारकम् ।yaya vina jagat sarvam bhasmibhutamasarakam |जीवन्मृतं च विश्वं च शवतुल्यं यया विना ॥जीवन्मृतं च विश्वं च शव तुल्यं यया विना ॥jivanmritam cha vishwam cha shava tulyam yaya vina ||
yayā vinā jagatsarvaṃ bhasmībhūtamasārakam । jīvanmṛtaṃ ca viśvaṃ ca śavatulyaṃ yayā vinā ॥
आपके बिना सारा जगत राख के समान और सारहीन है; आपके बिना विश्व जीते-जी मृत, शव के समान है।
Without you the whole world is ash and worthless; without you the universe is living yet dead, like a corpse.
सर्वेषां च परा त्वं हि सर्वबान्धवरूपिणी ।सर्वेषां च परा त्वं हि सर्व बान्धव रूपिणी ।sarvesham cha para tvam hi sarva bandhava rupini |यया विना न सम्भाष्यो बान्धवैर्बान्धवः सदा ॥यया विना न सम्भाष्यो बान्धवैर् बान्धवः सदा ॥yaya vina na sambhashyo bandhavair bandhavah sada ||
sarveṣāṃ ca parā tvaṃ hi sarvabāndhavarūpiṇī । yayā vinā na sambhāṣyo bāndhavairbāndhavaḥ sadā ॥
आप सबसे परे हैं, सब बंधुओं के रूप में आप ही हैं; आपके बिना बंधु भी अपने बंधु से बात नहीं करते।
You are the highest of all, present in every kinsman; without you, a person is not even spoken to by their own kin.
त्वया हीनो बन्धुहीनस्त्वया युक्तः सबान्धवः ।त्वया हीनो बन्धु हीनस् त्वया युक्तः सबान्धवः ।tvaya hino bandhu hinas tvaya yuktah sabandhavah |धर्मार्थकाममोक्षाणां त्वं च कारणरूपिणी ॥धर्मार्थ काम मोक्षाणां त्वं च कारण रूपिणी ॥dharmartha kama mokshanam tvam cha karana rupini ||
tvayā hīno bandhuhīnastvayā yuktaḥ sabāndhavaḥ । dharmārthakāmamokṣāṇāṃ tvaṃ ca kāraṇarūpiṇī ॥
आपके बिना मनुष्य बंधुहीन है, आपके साथ बंधुओं वाला। धर्म, अर्थ, काम और मोक्ष की कारण आप ही हैं।
Without you one is without kin; with you one has kin. You are the cause of dharma, artha, kama and moksha.
यथा माता स्तनन्धानां शिशूनां शैशवे सदा ।यथा माता स्तनन्धानां शिशूनां शैशवे सदा ।yatha mata stanandhanam shishunam shaishave sada |तथा त्वं सर्वदा माता सर्वेषां सर्वरूपतः ॥तथा त्वं सर्वदा माता सर्वेषां सर्व रूपतः ॥tatha tvam sarvada mata sarvesham sarva rupatah ||
yathā mātā stanandhānāṃ śiśūnāṃ śaiśave sadā । tathā tvaṃ sarvadā mātā sarveṣāṃ sarvarūpataḥ ॥
जैसे दूध पीते शिशुओं की बचपन में माता सदा रहती है, वैसे ही आप सदा सबकी माता हैं, हर रूप में।
As a mother is always to children at the breast in their infancy, so are you always the mother of all, in every form.
मातृहीनः स्तनत्यक्तः स चेज्जीवति दैवतः ।मातृ हीनः स्तन त्यक्तः स चेज् जीवति दैवतः ।matri hinah stana tyaktah sa chej jivati daivatah |त्वया हीनो जनः कोऽपि न जीवत्येव निश्चितम् ॥त्वया हीनो जनः कोऽपि न जीवत्येव निश्चितम् ॥tvaya hino janah ko'pi na jivatyeva nishchitam ||
mātṛhīnaḥ stanatyaktaḥ sa cejjīvati daivataḥ । tvayā hīno janaḥ ko'pi na jīvatyeva niścitam ॥
माता से रहित, दूध छूटा हुआ शिशु भाग्य से जी भी सकता है; पर आपके बिना कोई भी जीवित नहीं रह सकता, यह निश्चित है।
A child without its mother, weaned from the breast, may yet survive by fate; but no one at all can live without you: this is certain.
सुप्रसन्नस्वरूपा त्वं मे प्रसन्ना भवाम्बिके ।सुप्रसन्न स्वरूपा त्वं मे प्रसन्ना भवाम्बिके ।suprasanna swarupa tvam me prasanna bhavambike |वैरिग्रस्तं च विषयं देहि मह्यं सनातनि ॥वैरि ग्रस्तं च विषयं देहि मह्यं सनातनि ॥vairi grastam cha vishayam dehi mahyam sanatani ||
suprasannasvarūpā tvaṃ me prasannā bhavāmbike । vairigrastaṃ ca viṣayaṃ dehi mahyaṃ sanātani ॥
प्रसन्न-स्वरूपा माता, मुझ पर प्रसन्न हों; हे सनातनी, शत्रुओं द्वारा छीना गया मेरा राज्य मुझे लौटा दें।
You whose nature is grace, be pleased with me, Mother; eternal one, give back to me my realm, seized by enemies.
वयं यावत्त्वया हीना बन्धुहीनाश्च भिक्षुकाः ।वयं यावत् त्वया हीना बन्धु हीनाश्च भिक्षुकाः ।vayam yavat tvaya hina bandhu hinashcha bhikshukah |सर्वसम्पद्विहीनाश्च तावदेव हरिप्रिये ॥सर्व सम्पद् विहीनाश्च तावदेव हरि प्रिये ॥sarva sampad vihinashcha tavadeva hari priye ||
vayaṃ yāvattvayā hīnā bandhuhīnāśca bhikṣukāḥ । sarvasampadvihīnāśca tāvadeva haripriye ॥
हे हरिप्रिया, जब तक हम आपसे रहित हैं, तब तक हम बंधुहीन, भिखारी और सब संपत्ति से वंचित हैं।
As long as we are without you, we are without kin, beggars, bereft of all wealth, beloved of Hari.
राज्यं देहि श्रियं देहि बलं देहि सुरेश्वरि ।rajyam dehi shriyam dehi balam dehi sureshwari |कीर्तिं देहि धनं देहि यशो मह्यं च देहि वै ॥kirtim dehi dhanam dehi yasho mahyam cha dehi vai ||
rājyaṃ dehi śriyaṃ dehi balaṃ dehi sureśvari । kīrtiṃ dehi dhanaṃ dehi yaśo mahyaṃ ca dehi vai ॥
राज्य दें, श्री दें, बल दें, हे सुरेश्वरी; कीर्ति दें, धन दें, और मुझे यश दें।
Give a kingdom, give prosperity, give strength, queen of the gods; give renown, give wealth, and give me glory.
कामं देहि मतिं देहि भोगान्देहि हरिप्रिये ।कामं देहि मतिं देहि भोगान् देहि हरि प्रिये ।kamam dehi matim dehi bhogan dehi hari priye |ज्ञानं देहि च धर्मं च सर्वसौभाग्यमीप्सितम् ॥ज्ञानं देहि च धर्मं च सर्व सौभाग्यमीप्सितम् ॥gyanam dehi cha dharmam cha sarva saubhagyamipsitam ||
kāmaṃ dehi matiṃ dehi bhogāndehi haripriye । jñānaṃ dehi ca dharmaṃ ca sarvasaubhāgyamīpsitam ॥
काम दें, मति दें, भोग दें, हे हरिप्रिया; ज्ञान और धर्म दें, और मनचाहा सारा सौभाग्य दें।
Give fulfilment, give understanding, give enjoyments, beloved of Hari; give knowledge and dharma, and all the good fortune I seek.
प्रभावं च प्रतापं च सर्वाधिकारमेव च ।prabhavam cha pratapam cha sarvadhikarameva cha |जयं पराक्रमं युद्धे परमैश्वर्यमेव च ॥jayam parakramam yuddhe paramaishwaryameva cha ||
prabhāvaṃ ca pratāpaṃ ca sarvādhikārameva ca । jayaṃ parākramaṃ yuddhe paramaiśvaryameva ca ॥
प्रभाव और प्रताप दें, और सब पर अधिकार; युद्ध में विजय और पराक्रम, और परम ऐश्वर्य दें।
Give influence and majesty, and authority over all; victory and valour in battle, and supreme sovereignty.
इदं स्तोत्रं महापुण्यं त्रिसंध्यं यः पठेन्नरः ।इदं स्तोत्रं महापुण्यं त्रिसंध्यं यः पठेन् नरः ।idam stotram mahapunyam trisandhyam yah pathen narah |कुबेरतुल्यः स भवेद् राजराजेश्वरो महान् ॥कुबेर तुल्यः स भवेद् राजराजेश्वरो महान् ॥kubera tulyah sa bhaved rajarajeshwaro mahan ||
idaṃ stotraṃ mahāpuṇyaṃ trisaṃdhyaṃ yaḥ paṭhennaraḥ । kuberatulyaḥ sa bhaved rājarājeśvaro mahān ॥
जो मनुष्य इस परम पुण्यदायी स्तोत्र का तीनों संध्याओं में पाठ करता है, वह कुबेर के समान महान राजराजेश्वर हो जाता है।
Whoever recites this most meritorious hymn at the three junctions of the day becomes equal to Kubera, a great king of kings.
सिद्धस्तोत्रं यदि पठेत्सोऽपि कल्पतरुर्नरः ।सिद्ध स्तोत्रं यदि पठेत् सोऽपि कल्पतरुर् नरः ।siddha stotram yadi pathet so'pi kalpatarur narah |पंचलक्षजपेनैव स्तोत्रसिद्धिर्भवेन्नृणाम् ॥पंच लक्ष जपेनैव स्तोत्र सिद्धिर् भवेन् नृणाम् ॥pancha laksha japenaiva stotra siddhir bhaven nrinam ||
siddhastotraṃ yadi paṭhetso'pi kalpatarurnaraḥ । paṃcalakṣajapenaiva stotrasiddhirbhavennṛṇām ॥
जो सिद्ध हुए इस स्तोत्र का पाठ करता है, वह भी कल्पवृक्ष के समान हो जाता है; पाँच लाख जप से मनुष्य के लिए यह स्तोत्र सिद्ध होता है।
One who recites it once it has been perfected becomes like a wish-fulfilling tree; the hymn is perfected for a person by five lakh recitations.
सिद्धिस्तोत्रं यदि पठेन्मासमेकं च संयतः ।सिद्धि स्तोत्रं यदि पठेन् मासमेकं च संयतः ।siddhi stotram yadi pathen masamekam cha sanyatah |महासुखी च राजेन्द्रो भविष्यति न संशयः ॥महासुखी च राजेन्द्रो भविष्यति न संशयः ॥mahasukhi cha rajendro bhavishyati na sanshayah ||
siddhistotraṃ yadi paṭhenmāsamekaṃ ca saṃyataḥ । mahāsukhī ca rājendro bhaviṣyati na saṃśayaḥ ॥
जो संयम से एक महीने तक इस सिद्ध स्तोत्र का पाठ करता है, वह महासुखी राजेन्द्र होगा, इसमें संशय नहीं।
One who, self-restrained, recites this perfected hymn for a single month will become a lord among kings, supremely happy; of this there is no doubt.
About this text
In the Prakriti Khanda of the Brahmavaivarta Purana, Indra, having lost his kingdom and the fortune of the gods, worships Mahalakshmi and sings this hymn to win her back. It first salutes her by name: she who dwells in the lotus, Narayani, Krishna's beloved, Padma, Vaishnavi, the giver of wealth, joy, liberation and devotion to Hari. It then names the forms she takes everywhere: Mahalakshmi in Vaikuntha, Svarga-Lakshmi in Indra's heaven, Raja-Lakshmi in palaces, Griha-Lakshmi in every home, Surabhi among cows, Svaha and Svadha in offerings. Without her, it says, the world is ash and a person has no kin; and it ends with Indra asking her to give back his realm and to grant wealth, fame, knowledge, dharma and victory. This page is not the shorter Mahalakshmi Ashtakam ("Namaste'stu Mahamaye"), which is also attributed to Indra.
How it is recited
It is recited in Lakshmi worship, especially on Fridays, on Diwali and during Navratri. Customs vary.
When it is recited
More for Lakshmi
More Stotras
Change log
- : Published. Text compared line by line across independent sources (see the editorial policy).
- : Verse text updated after re-collation (spelling or spacing aligned with the majority of sources).