Dakshinamurti Stotram in English
Roman-script lyrics with English meaning. Read it in Devanagari.
विश्वं दर्पणदृश्यमाननगरीतुल्यं निजान्तर्गतं पश्यन्नात्मनि मायया बहिरिवोद्भूतं यथा निद्रया । यः साक्षात्कुरुते प्रबोधसमये स्वात्मानमेवाद्वयं तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥
vishvan darpanadrishyamananagaritulyan nijantargatan pashyannatmani mayaya bahirivodbhutan yatha nidraya | yah sakshatkurute prabodhasamaye svatmanamevadvayan tasmai shrigurumurtaye nama idan shridakshinamurtaye ||
जो अपने भीतर स्थित, दर्पण में दिखते नगर जैसे संसार को माया से, स्वप्न की भाँति, मानो बाहर उत्पन्न हुआ देखता है, और जागृति के क्षण में अपने अद्वितीय आत्मा का साक्षात्कार करता है: उन श्री दक्षिणामूर्ति रूपी गुरु को यह नमस्कार है।
He sees the universe, which lies within himself like a city seen in a mirror, as if it had arisen outside through maya, as in a dream; and at the moment of awakening he realises his own Self, one without a second. To that guru in the form of Shri Dakshinamurti, salutations.
बीजस्यान्तरिवाङ्कुरो जगदिदं प्राङ्निर्विकल्पं पुनः मायाकल्पितदेशकालकलनावैचित्र्यचित्रीकृतम् । मायावीव विजृम्भयत्यपि महायोगीव यः स्वेच्छया तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥
bijasyantarivankuro jagadidan prannirvikalpan punah mayakalpitadeshakalakalanavaichitryachitrikritam | mayaviva vijrimbhayatyapi mahayogiva yah svechchhhaya tasmai shrigurumurtaye nama idan shridakshinamurtaye ||
यह जगत पहले बीज के भीतर अंकुर की भाँति निर्विकल्प रहता है, फिर माया से कल्पित देश, काल और उनकी गतियों से विचित्र बनता है; जो इसे जादूगर या महायोगी की तरह अपनी इच्छा से फैलाता है: उन श्री दक्षिणामूर्ति रूपी गुरु को यह नमस्कार है।
This world, at first undivided like the sprout within a seed, is then made manifold by space, time and their workings imagined by maya; he who unfolds it at his own will, like a magician or a great yogi: To that guru in the form of Shri Dakshinamurti, salutations.
यस्यैव स्फुरणं सदात्मकमसत्कल्पार्थकं भासते साक्षात्तत्त्वमसीति वेदवचसा यो बोधयत्याश्रितान् । यत्साक्षात्करणाद्भवेन्न पुनरावृत्तिर्भवाम्भोनिधौ तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥
yasyaiva sphuranan sadatmakamasatkalparthakan bhasate sakshattattvamasiti vedavachasa yo bodhayatyashritan | yatsakshatkaranadbhavenna punaravrittirbhavambhonidhau tasmai shrigurumurtaye nama idan shridakshinamurtaye ||
जिसका सत्य स्वरूप प्रकाश ही असत् पदार्थों के रूप में प्रकट होता है; जो शरणागतों को "तत्त्वमसि" (वह तू है) इस वेद-वचन से बोध कराता है; और जिसके साक्षात्कार से संसार-सागर में फिर लौटना नहीं होता: उन श्री दक्षिणामूर्ति रूपी गुरु को यह नमस्कार है।
His shining, which is real, alone appears as the world of unreal things; he teaches those who take refuge in him through the Vedic words "That thou art"; and by realising him one never again returns to the ocean of birth and death. To that guru in the form of Shri Dakshinamurti, salutations.
नानाच्छिद्रघटोदरस्थितमहादीपप्रभाभास्वरं ज्ञानं यस्य तु चक्षुरादिकरणद्वारा बहिः स्पन्दते । जानामीति तमेव भान्तमनुभात्येतत्समस्तं जगत् तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥
nanachchhhidraghatodarasthitamahadipaprabhabhasvaran jnanan yasya tu chakshuradikaranadvara bahih spandate | janamiti tameva bhantamanubhatyetatsamastan jagat tasmai shrigurumurtaye nama idan shridakshinamurtaye ||
जिसका ज्ञान, अनेक छेदों वाले घड़े के भीतर रखे बड़े दीपक के प्रकाश की तरह चमकता हुआ, आँख आदि इंद्रियों के द्वार से बाहर फैलता है; "मैं जानता हूँ", ऐसे उसी के प्रकाशित होने पर यह सारा जगत प्रकाशित होता है: उन श्री दक्षिणामूर्ति रूपी गुरु को यह नमस्कार है।
His knowledge, bright like the light of a great lamp placed inside a pot with many holes, streams outward through the eyes and the other senses; only as he shines, knowing "I know", does this whole world shine after him. To that guru in the form of Shri Dakshinamurti, salutations.
देहं प्राणमपीन्द्रियाण्यपि चलां बुद्धिं च शून्यं विदुः स्त्रीबालान्धजडोपमास्त्वहमिति भ्रान्ता भृशं वादिनः । मायाशक्तिविलासकल्पितमहा व्यामोहसंहारिणे तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥
dehan pranamapindriyanyapi chalan buddhin cha shunyan viduh stribalandhajadopamastvahamiti bhranta bhrishan vadinah | mayashaktivilasakalpitamaha vyamohasanharine tasmai shrigurumurtaye nama idan shridakshinamurtaye ||
जो देह, प्राण, इंद्रियों, चंचल बुद्धि या शून्य को "मैं" मानते हैं, वे स्त्री, बालक, अंधे और जड़ जैसे भ्रमित और ठगे हुए हैं; जो माया-शक्ति के खेल से रचे इस महान मोह का नाश करता है: उन श्री दक्षिणामूर्ति रूपी गुरु को यह नमस्कार है।
Those who take the body, the breath, the senses, the restless intellect or the void to be the "I" are like women, children, the blind and the dull, and are deceived; he destroys the great delusion created by the play of the power of maya. To that guru in the form of Shri Dakshinamurti, salutations.
राहुग्रस्तदिवाकरेन्दुसदृशो मायासमाच्छादनात् सन्मात्रः करणोपसंहरणतो योऽभूत्सुषुप्तः पुमान् । प्रागस्वाप्समिति प्रबोधसमये यः प्रत्यभिज्ञायते तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥
rahugrastadivakarendusadrisho mayasamachchhhadanat sanmatrah karanopasanharanato yo'bhutsushuptah puman | pragasvapsamiti prabodhasamaye yah pratyabhijnayate tasmai shrigurumurtaye nama idan shridakshinamurtaye ||
राहु से ग्रस्त सूर्य या चंद्रमा की तरह माया से ढका हुआ जो पुरुष इंद्रियों के समेट लिए जाने पर गहरी नींद में केवल सत्ता-मात्र रहता है, और जागने पर "मैं सोया था" इस रूप में पहचाना जाता है: उन श्री दक्षिणामूर्ति रूपी गुरु को यह नमस्कार है।
Like the sun or moon swallowed by Rahu, the person, covered by maya, remains as pure being in deep sleep when the senses are withdrawn; on waking he is recognised as "I slept". To that guru in the form of Shri Dakshinamurti, salutations.
बाल्यादिष्वपि जाग्रदादिषु तथा सर्वास्ववस्थास्वपि व्यावृत्तास्वनुवर्तमानमहमित्यन्तः स्फुरन्तं सदा । स्वात्मानं प्रकटीकरोति भजतां यो मुद्रया भद्रया तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥
balyadishvapi jagradadishu tatha sarvasvavasthasvapi vyavrittasvanuvartamanamahamityantah sphurantan sada | svatmanan prakatikaroti bhajatan yo mudraya bhadraya tasmai shrigurumurtaye nama idan shridakshinamurtaye ||
बचपन आदि अवस्थाओं में, जाग्रत आदि सब अवस्थाओं में, जो उनके बदलने पर भी "मैं" रूप से भीतर चमकता हुआ बना रहता है; जो भक्तों को कल्याणकारी ज्ञान-मुद्रा से अपना आत्मा प्रकट करता है: उन श्री दक्षिणामूर्ति रूपी गुरु को यह नमस्कार है।
Through childhood and the other ages, through waking and all other states, as they come and go, he continues, shining within as "I"; he reveals this Self to his devotees by the auspicious gesture of knowledge. To that guru in the form of Shri Dakshinamurti, salutations.
विश्वं पश्यति कार्यकारणतया स्वस्वामिसम्बन्धतः शिष्याचार्यतया तथैव पितृपुत्राद्यात्मना भेदतः । स्वप्ने जाग्रति वा य एष पुरुषो मायापरिभ्रामितः तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥
vishvan pashyati karyakaranataya svasvamisambandhatah shishyacharyataya tathaiva pitriputradyatmana bhedatah | svapne jagrati va ya esha purusho mayaparibhramitah tasmai shrigurumurtaye nama idan shridakshinamurtaye ||
जो पुरुष माया से भ्रमित होकर, स्वप्न में या जाग्रत में, संसार को कार्य और कारण, स्वामी और सेवक, शिष्य और आचार्य, पिता और पुत्र आदि भेदों में देखता है: उन श्री दक्षिणामूर्ति रूपी गुरु को यह नमस्कार है।
The person who, deluded by maya, in dream or in waking sees the world as divided into cause and effect, owner and owned, disciple and teacher, father and son: To that guru in the form of Shri Dakshinamurti, salutations.
भूरम्भांस्यनलोऽनिलोऽम्बरमहर्नाथो हिमांशुः पुमान् इत्याभाति चराचरात्मकमिदं यस्यैव मूर्त्यष्टकम् । नान्यत्किञ्चन विद्यते विमृशतां यस्मात्परस्माद्विभोः तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥
bhurambhansyanalo'nilo'mbaramaharnatho himanshuh puman ityabhati characharatmakamidan yasyaiva murtyashtakam | nanyatkinchana vidyate vimrishatan yasmatparasmadvibhoh tasmai shrigurumurtaye nama idan shridakshinamurtaye ||
पृथ्वी, जल, अग्नि, वायु, आकाश, सूर्य, चंद्रमा और यजमान, यह चर-अचर जगत उसी की आठ मूर्तियों के रूप में प्रकाशित होता है; विचार करने वालों के लिए उस परम सर्वव्यापक प्रभु से अलग कुछ भी नहीं है: उन श्री दक्षिणामूर्ति रूपी गुरु को यह नमस्कार है।
Earth, water, fire, air, space, the sun, the moon and the sacrificer: this moving and unmoving world shines as his eightfold form alone; for those who reflect, nothing exists apart from that supreme, all-pervading Lord. To that guru in the form of Shri Dakshinamurti, salutations.
सर्वात्मत्वमिति स्फुटीकृतमिदं यस्मादमुष्मिन् स्तवे तेनास्य श्रवणात्तदर्थमननाद्ध्यानाच्च सङ्कीर्तनात् । सर्वात्मत्वमहाविभूतिसहितं स्यादीश्वरत्वं स्वतः सिद्ध्येत्तत्पुनरष्टधा परिणतं चैश्वर्यमव्याहतम् ॥
sarvatmatvamiti sphutikritamidan yasmadamushmin stave tenasya shravanattadarthamananaddhyanachcha sankirtanat | sarvatmatvamahavibhutisahitan syadishvaratvan svatah siddhyettatpunarashtadha parinatan chaishvaryamavyahatam ||
क्योंकि इस स्तुति में "सब आत्मा ही है" यह स्पष्ट किया गया है, इसलिए इसे सुनने, इसके अर्थ का मनन, ध्यान और कीर्तन करने से सर्वात्मभाव की महान विभूति सहित ईश्वरत्व स्वयं प्राप्त होता है, और उसके साथ आठ प्रकार का अबाध ऐश्वर्य भी।
Because this hymn makes clear that all is the Self, by hearing it, reflecting on its meaning, meditating on it and chanting it, one attains the Lordship of being the Self of all, with its great glory, and with it the unobstructed eightfold powers.
Sources & checks
- Editions compared
- Dakshinamurti Stotram, sanskritdocuments.org (2026), collated 2026-10-13, sha256 a7c5b0cae8d0
- Dakshinamurti Stotram, bhaktibharat.com (2026), collated 2026-10-13, sha256 d161945c02ee
- Dakshinamurti Stotram, stotram.lalitaalaalitah.com (2026), collated 2026-10-13, sha256 2bd24a43eaba
- Dakshinamurti Stotram, vedadhara.com (2026), collated 2026-10-13, sha256 c8be75151084
- Text checked
- Compared line by line across 4 independent sources; every line confirmed by at least 2 (SanatanVani editorial process)
- Meaning
- SanatanVani editorial process
- Last checked